Stopień specjalizacji zawodowej inżynierów i techników

W ramach uregulowań przepisów Państwowych wprowadzonych Ustawą o systemie oświaty Federacja SNT – NOT posiadała ustawową delegację do prowadzenia specjalizacji zawodowej inżynierów i techników i od początku lat 80-tych zarówno FSNT – NOT, jak i jak i skupione w niej stowarzyszenia naukowo – techniczne prowadziły działalność w wyniku której szereg inżynierów i techników uzyskało potwierdzenie posiadania odpowiednich stopni specjalizacji zawodowej. Działalność ta sprzyjała stymulowaniu ustawicznego kształcenia i doskonalenia zawodowego oraz promocji aktywnych twórczo inżynierów i techników, wśród których znalazło się kilkudziesięciu elektryków.

W dniu 21 sierpnia 2003 r. weszła w życie Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. nowelizujące m.in. Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w wyniku której FSNT – NOT utraciła ustawową delegację do prowadzenia specjalizacji zawodowej inżynierów i techników. W tej sytuacji Rada Krajowa FSNT – NOT mając na względzie zapewnienie ciągłości systemu specjalizacji zawodowej inżynierów i techników podjęła Uchwałę nr 14 z 28 czerwca 2005 r. w sprawie zasad i trybu uzyskiwania specjalizacji zawodowej inżynierów i techników, stwarzającą warunki do kontynuowania systemu specjalizacji zawodowej na zasadach obowiązujących wcześniej. W tym celu przy FSNT – NOT reaktywowana została Główna Komisja DS. Specjalizacji Zawodowej Inżynierów i Techników, a przy SNT powołano Komisje Stowarzyszeniowe. W Stowarzyszeniu Elektryków Polskich od 2005r. funkcję tej Komisji pełni Centralna Komisja Uprawnień Zawodowych i Specjalizacji Zawodowej Inżynierów. Uzyskanie stopnia specjalizacji zawodowej stanowi formę uznania wysokich kwalifikacji zawodowych i twórczej pracy inżynierów i techników.

O I stopień specjalizacji zawodowej inżynierów mogą ubiegać się inżynierowie, którzy wykażą się:
1) udokumentowanymi twórczymi osiągnięciami w zakresie techniki, w pracy zgodnej z określoną specjalizacją, a w szczególności: autorstwem lub współautorstwem wdrożonych do praktyki nowych rozwiązań projektowych, technologicznych, konstrukcyjnych lub organizacyjnych, mających wymierne/istotne znaczenie dla postępu technicznego czy organizacyjnego lub twórczym udziałem we wdrażaniu tych rozwiązań,
2) ukończeniem studium podyplomowego lub innych form podnoszenia kwalifikacji, związanych tematycznie ze specjalizacją, w tym także fachowych praktyk w ośrodkach naukowych lub przemysłowych oraz staży zawodowych za granicą, uznanych przez właściwe komisje stowarzyszeniowe, o których mowa w § 5 ust. 1.Wymóg ten nie dotyczy inżynierów, posiadających stopień naukowy w dyscyplinie naukowej odpowiadającej specjalizacji, w ramach której ubiegają się o stopień specjalizacji zawodowej,
3) co najmniej pięcioletnim stażem pracy zgodnej ze specjalizacją,
4) czynną: znajomością (w mowie i piśmie) jednego z języków konferencyjnych – innego niż język ojczysty – potwierdzoną przez komisję egzaminacyjną języków obcych Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych – Naczelnej Organizacji Technicznej, zwanej dalej FSNT – NOT lub inne komisje, uznane przez Ministerstwo właściwe dla spraw Edukacji Narodowej,
5) udziałem w publikacjach, patentach lub referatach, prezentowanych na zjazdach i konferencjach.
O I stopień specjalizacji zawodowej techników mogą ubiegać się osoby, które wykażą się:
1) posiadaniem zawodowego tytułu technika,
2) co najmniej pięcioletnim stażem w zawodzie, w zakresie którego ubiegają się o stopień specjalizacji zawodowej, na stanowiskach wymagających tych kwalifikacji,
3) pozytywną oceną pracy zawodowej, dokonaną w myśl § 5 ust. 2 pkt. 3,
4) udokumentowanym autorstwem lub współautorstwem wdrożonych do praktyki nowych rozwiązań konstrukcyjnych, technologicznych, eksploatacyjnych lub organizacyjnych w specjalizacji zgodnej z wykonywanym zawodem, dającym udokumentowane pozytywne rezultaty,
5) ukończeniem kursu doskonalenia zawodowego lub studium samokształcenia kierowanego, organizowanych przez właściwe stowarzyszenia naukowo-techniczne, zrzeszone w FSNT – NOT, zwane dalej SNT, albo zaliczeniem innych form doskonalenia zawodowego oraz staży zawodowych za granicą, uznanych przez właściwe komisje stowarzyszeniowe, o których mowa w § 5 ust. 1, za równorzędne z tym kursem lub studium.

O II stopień specjalizacji zawodowej inżynierów mogą ubiegać się inżynierowie, którzy po uzyskaniu I stopnia specjalizacji zawodowej wykażą się udokumentowanymi dalszymi twórczymi osiągnięciami w zakresie techniki, w pracy zgodnej ze specjalizacją. Należy przy tym brać pod uwagę:

1) autorstwo lub współautorstwo wdrożonych prac naukowo-badawczych konstrukcyjnych, technologicznych lub projektowych,
2) opatentowane wynalazki lub wzory użytkowe w zakresie specjalizacji, o którą się ubiegają,
3) aktualną wiedzę w specjalności, w której inżynier ubiega się o stopień specjalizacji, potwierdzoną publikacjami w specjalistycznych czasopismach krajowych i zagranicznych lub referatami, wygłoszonymi na specjalistycznych konferencjach, zjazdach i kongresach krajowych i zagranicznych,
4) znajomość dwóch języków konferencyjnych – innych niż język ojczysty – w tym jednego czynną, potwierdzoną przez właściwe komisje, o których mowa w § 2 ust. l pkt. 4,
5) uprawnienia, wymagane w danej branży lub zaświadczenie rzeczoznawstwa,
6) umiejętność posługiwania się techniką komputerową oraz znajomość zasad organizacji i zarządzania lub prawa handlowego.

O II stopień specjalizacji zawodowej techników mogą ubiegać się technicy, którzy uzyskali w tym zawodzie i specjalności I stopień specjalizacji zawodowej, a ponadto wykażą się:

1) co najmniej trzyletnim stażem pracy po uzyskaniu I stopnia specjalizacji zawodowej,
2) pozytywną oceną pracy zawodowej, dokonaną w myśl § 5 ust. 2 pkt. 3,
3) udokumentowanymi dalszymi twórczymi osiągnięciami: należy przy tym brać pod uwagę:
a) istotny współudział w pracach wdrożeniowych, technologicznych, organizacyjno-technicznych, konstrukcyjnych, a także naukowo-badawczych, które przyniosły konkretne, stwierdzone efekty ekonomiczne bądź inne korzystne rozwiązania,
b) rozwiązanie indywidualnie lub zespołowo problemów konstrukcyjnych lub technologicznych przez twórczą adaptację istniejących rozwiązań, mających istotne znaczenie dla postępu technicznego,
4) znajomością jednego z języków konferencyjnych, innego niż język ojczysty, w stopniu umożliwiającym korzystanie z literatury specjalistycznej, potwierdzoną przez właściwe komisje, o których mowa w § 2 ust. l pkt. 4,
5) ukończeniem kursu doskonalenia zawodowego lub studium samokształcenia kierowanego, organizowanych przez SNT dla techników, ubiegających się o drugi stopień specjalizacji zawodowej; przepis § 2 ust. 2 pkt. 5 stosuje się odpowiednio.

Postępowanie zmierzające do stwierdzenia czy inżynier czy technik spełnia warunki wymagane do uzyskania I lub II stopnia specjalizacji zawodowej, w SEP przeprowadza CKUZi-SZI SEP, do której zainteresowany powinien złożyć odpowiednio przygotowany wniosek wraz z załącznikami określonymi Szczegółowym trybem postępowania przy nadawaniu stopnia specjalizacji zawodowej inżynierów i techników, stanowiącym Załącznik do w/w Uchwały Nr 14 RK FSNT – NOT z dnia 28 czerwca 2005 r.

Inżynierowie, którzy uzyskali stopnie specjalizacji zawodowej, będący członkami stowarzyszenia inżynierskiego, reprezentowanego w FEANI, będą rekomendowani Polskiemu Komitetowi Narodowemu ds. Rejestru FEANI, jako – w pierwszej kolejności kandydaci do tytułu inżyniera europejskiego, o ile spełniają wszystkie wymagania FEANI.

Inżynierowie, którzy uzyskali stopnie specjalizacji zawodowej, legitymujący się wybitnymi osiągnięciami technicznymi czy organizacyjnymi – laureaci prestiżowych konkursów i nagród – mogą być rekomendowani Akademii Inżynierskiej w Polsce, jako kandydaci na członków zwyczajnych AIP Należy dążyć, by uzyskane przez inżynierów i techników stopnie specjalizacji zawodowej były uwzględniane przy awansach zawodowych, konkursach na określone stanowiska, powoływaniu rad nadzorczych, zespołów ekspertów rzeczoznawców i wykładowców, zarówno w skali krajowej jak i międzynarodowej.

FSNT – NOT czyni starania, by w przygotowywanych rozporządzeniach wykonawczych do nowelizowanej ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, znalazła się delegacja dla Federacji SNT – NOT do kontynuowania systemu specjalizacji zawodowej inżynierów i techników na mocy przepisów państwowych, z zachowaniem jej wieloletniej tradycji oraz idei kreowania twórczych postaw polskiej kadry technicznej.

Jan Strzałka
Przewodniczący Centralnej Komisji Uprawnień Zawodowych i Specjalizacji Zawodowej Inżynierów ZG SEP