Wychodzi się z założenia, że procesy przemian cywilizacyjnych w pojawiającym się społeczeństwie informacyjnym są następstwem upowszechniania technologii informacyjnych i komunikacyjnych – I&CT (Information and Communication Technology) i technologii wirtualnej (cyfrowej) organizacji działań – WOD. Określają one nowe sposoby wirtualnej integracji (współdziałania) przedsiębiorstw i wirtualnej integracji (współpracy) ludzi – główne czynniki rozwoju technologii społeczeństwa informacyjnego – IST (Information Socjety Technology).
W efektywnej budowie społeczeństwa informacyjnego niezbędne jest wykorzystanie innowacyjnych paradygmatów architekturalnych tworzenia systemów informatycznych, stawiających nacisk na definiowanie usług, które spełnią wymagania użytkownika. Do nich należy architektura zorientowana na usługi – SOA (Service Oriented Architecture).
Tworzone są coraz powszechniej różnorodne systemy wzajemnej (interaktywnej) wymiany danych, sieciowe systemy cyfryzacji i archiwizacji dokumentów źródłowych, i dostępu do informacji przedmiotowej, budowane dla wirtualnej (cyfrowej) organizacji działań.
W środowisku różnorodnych wirtualnych sieci danych – D i wiedzy (informacji) przedmiotowej – WP: e – SD&WP podlegają przemianom:
• przedmiot i formy nauczania; pojawiają się nowe profile pacy zawodowej, • zachowania człowieka w życiu, w środowisku publicznych systemów informatycznych; pojawia się wirtualna integracja współpracujących ze sobą ludzi, • postępowanie przedsiębiorstw we współdziałaniu; pojawiają się wirtualne przedsiębiorstwa („przedsiębiorstwa przyszłości”), wirtualne struktury organizacji pracy zespołowej.
Architektura infrastruktury złożonej z wzajemnie powiązanych systemów informacyjnych nie tylko definiuje jej wewnętrzną budowę, lecz w znacznym stopniu odpowiada na pytanie, w jaki sposób może być ona zastosowana i w jakim kierunku przebiegać mogą jej modyfikacje.
Zwraca się uwagę na wiele sposobów, często różnych opisów obrazów społeczeństwa informacyjnego. Pokazuje się, że różnice wynikają stąd, że do opisu nieznanej rzeczywistości trzeba brać pod uwagę czynniki technologiczne, informacyjne i organizacyjne, które maja wpływ na obrazy cyfrowej organizacji w gospodarce, polityce i społeczeństwie.
Przemianom strukturalnym podlegają działania: organizacyjne i gospodarcze, społeczne i polityczne, polityki naukowej i edukacyjne. Reformowane są tradycyjne struktury działań. Wprowadzane zmiany nie ograniczają się tylko do przemian organizacyjnych (przedsiębiorstw, instytucji, polegających głównie na tzw. decentralizacji) lecz reformowanie w coraz większym stopniu polegać zaczyna na przemianach, określanych jako przemiany strukturalne, których istota polega na tworzeniu mechanizmów zarządzania funkcjami i zadaniami w nowym cyfrowym stylu (wirtualnej organizacji) działań. Decentralizacja nie wystarcza. Jej skutki są niewystarczające w procesach przemian strukturalnych organizacji nowego społeczeństwa; ograniczanie się do rozumienia przemian jako proces decentralizacji, to tak, jakby chcieć opisywać kształt składowej bez stawiania wcześniej, w centrum uwagi, obrazu całości nowego społeczeństwa, a głównie zachowań osobowych i dobra wspólnego (całości społeczeństwa). Wszystko to jest ważne w ustalaniu zachowań osobowych i postępowania organizacji w tworzeniu infrastruktury informacyjnej i organizacyjnej nowego społeczeństwa. Sesję przygotowała Sieć Laboratoriów WOD: Łódź – Olsztyn – Polkowice – Poznań. Uczestniczyły w niej zespoły: Wyższej Szkoły Informatyki w Łodzi, Olsztyńskiej Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania, Dolnośląskiej Wyższej Szkoły Techniki i Przedsiębiorczości w Polkowicach, Politechniki Poznańskiej i Politechniki Wrocławskiej. W przygotowaniu Sesji udzieliły pomocy firmy: Vector On Line z Poznania i DNS Polska z Krakowa, uczestniczyły Studenckie Koła Naukowe Sieci Laboratoriów WOD: Łódź – Olsztyn – Polkowice – Poznań oraz Politechniki Poznańskiej. Treści Sesji są komplementarne względem tematyki przygotowywanego XII Seminarium problemowego WOD: Człowiek i organizacje w środowisku lokalnych i regionalnych społeczności informacyjnych; Włocławek 5 – 6 listopada 2009.
Sieć Laboratoriów WOD: Łódź-Olsztyn-Polkowice-Poznań
Organizatorami Seminarium są: Urząd Miasta Włocławka, Wyższa Szkoła Informatyki w Łodzi-Włocławku, Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku. Patronem organiza-cyjnym Seminarium jest: Stowarzyszenie Elektryków Polskich – SEP, główny organizator Obchodów w Polsce Światowego Dnia Społeczeństwa Informacyjnego. Patronem naukowym Seminarium jest: Towarzystwo Naukowe Prakseologii – TNP. Pracom badawczo-rozwojowych patronuje: Ministerstwo Infrastruktury – MI. Planowana tematyka główna włocławskiego XII Seminarium problemowego WOD jest następująca: 1. Wprowadzenie: Elementy integralność rozwoju społeczności informacyjnych. 2. Budowa infrastruktury informacyjnej i komunikacyjnej i upowszechnianiu usług sieciowych. 3. Obrazy cyfrowej organizacji działań. 4. Przekazywanie wiedzy i kształtowanie osobowości w pedagogice kompetencji informacyjnych. 5. Zachowania osobowe i dobro wspólne w strukturach współdziałania.
Zbigniew Kierzkowski, Jan Kwiatkowski
Wirtualna organizacja działań w rozwoju technologii społeczeństwa informacyjnego
Procesy przemian cywilizacyjnych w pojawiającym się społeczeństwie informacyjnym są następstwem upowszechniania technologii informacyjnych i komunikacyjnych – I&CT (Information and Communication Technology) i technologii wirtualnej (cyfrowej) organizacji działań – WOD. Określają one nowe sposoby wirtualnej integracji (współdziałania) przedsiębiorstw i wirtualnej integracji (współpracy) ludzi – główne czynniki rozwoju technologii społeczeństwa informacyjnego – IST (Information Society Technology). Obecnie obserwuje się wiele sposobów, często różnych opisu obrazów społeczeństwa informacyjnego. Różnice wynikają stąd, że do opisu nieznanej rzeczywistości trzeba brać pod uwagę czynniki technologiczne, informacyjne i organizacyjne, które maja wpływ na obrazy cyfrowej organizacji w gospodarce, polityce i społeczeństwie. Kształtuje się środowisko współdziałania przedsiębiorstw i współpracy ludzi ze składowymi (A, B i C, D) integracji informacyjnej i organizacyjnej działań. Na technologie WOD składają się elementy: T – techniczne, I – informacyjne, H – czynniki ludzkie (udziału człowieka), O – organizacyjne. T – Składowa techniczna obejmuje elementy budowy infosfery komunikacji na wpół (semi) bezpośredniej otwartej opartej na międzysieciowych serwisach informacyjnych: KsBO-MSI; mówimy o pojawianiu się wirtualnego środowiska informacji – środowiska systemów WOD. W systemach WOD korzysta się z usług infrastruktury KsBO-MSI:
Rys. 1. Główne czynniki stanowienia struktur społeczeństwa informacyjnego
• tworzenia zasobów danych cyfrowych – D w procesie cyfryzacji, archiwizacji i przekazywania dokumentów źródłowych informacji przedmiotowej; • agregacji zasobów cyfrowych – D i komputerowej wymiany informacji, • dostępu do zasobów cyfrowych D i wizualizacji informacji, koordynacji przepływu informacji.
I oraz H – Składowa informacyjna i udziału ludzi określają metody komputerowe tworzenia i wymiany zasobów danych cyfrowych – D, a także sposoby strukturalizacji wiedzy przedmiotowej – WP, wszystko ustalane przez człowieka (human factors). Potrzebna jest strukturalizacja gromadzenia dokumentów źródłowych informacji przedmiotowej – D jako składowej technologicznej wiedzy przedmiotowej – WP. Realizowane jest to przez człowieka z wykorzystaniem kompetencji informacyjnych: statycznych – dostępu do danych i rozumienia informacji (treści), dynamicznych – dostępu do informacji i tworzenia schematów wiedzy przedmiotowej – WP. O – Składowa organizacyjna przedstawia obrazy wirtualnej (cyfrowej) organizacji działań w obszarach: nauczania, życia – zachowań indywidualnych i społecznych ludzi, pracy – wirtualnych sposobów integracji ludzi we współpracy i wirtualnych sposobów integracji przedsiębiorstw w organizacji ich współdziałania. Rezultatem jest kształtowanie struktur cyfrowej (wirtualnej) organizacji: (1) nauczania, (2) życia – zachowań człowieka (ludzi) w środowisku publicznych systemów informacyjnych, (3) pracy, (4) współdziałania przedsiębiorstw.
Technologie wirtualnej organizacji działań – WOD w przemianach strukturalnych społeczeństwie informacyjnym
Struktury zatem WOD w pojawiającym się społeczeństwie informacyjnym, tworzone coraz powszechniej to różnorodne systemu wzajemnej (interaktywnej) wymiany danych, sieciowe systemy cyfryzacji i archiwizacji dokumentów źródłowych, i dostępu do informacji przedmiotowej, budowane dla wirtualnej (cyfrowej) organizacji działań. W środowisku tym, różnorodnych wirtualnych sieci danych – D i wiedzy (informacji) przedmiotowej – WP: e – SD&WP podlegają przemianom: • przedmiot i formy nauczania; pojawiają się nowe profile pacy zawodowej, • zachowania człowieka w życiu, w środowisku publicznych systemów informatycznych; pojawia się wirtualna integracja współpracujących ze sobą ludzi, • postępowanie przedsiębiorstw we współdziałaniu; pojawiają się wirtualne przedsiębiorstwa („przedsiębiorstwa przyszłości”), wirtualne struktury organizacji pracy zespołowej.
[justify]Technologie społeczeństwa informacyjnego stwarzają możliwości kontaktu i komunikowania oraz tworzenia dotąd niespotykanych relacji. Możliwości komunikowania w wielu przypadkach nabierają cech strukturalnej regularności; pojawiają się społeczności wirtualne, jednoczące rozproszonych ludzi i organizacje wokół wspólnych prac, zainteresowań, czy nawet idei. W społeczności wirtualnej jednostka, czy organizacja jest jej aktywnym uczestnikiem, społeczność upoważnia je do korzystania ze wszystkiego, co one proponują. Kontakty, poza wykorzystywaniem komunikacji komputerowej, cechuje wzajemność, a także – także bezinteresowna – wymiana informacji. Uwidacznia się poczucie osiągania własnych korzyści, możliwe w środowisku wzajemnej (interaktywnej) wymiany zasobów danych. Należy sądzić, że ustalać się będą swego rodzaju normy ustalające obowiązki człowieka i organizacji w zespołach społeczności wirtualnych. Społeczności wirtualne wnoszą więc elementy, które mogą być przedmiotem wartościowania (idei, myśli, informacji, wiedzy).
Niebezpieczeństwo niestosownych uregulowań współzależności wzajemnej ludzi i organizacji mogą stać się niestety instrumentem manipulacji. Jest wiele rodzących się wątpliwości. Także obecne zasady własności, przenoszone na społeczności wirtualne, prowadzą do wielu pytań o przyszłość infrastruktury organizacji społeczeństwa. Czy będzie sprywatyzowana? Czy będzie podzielona między tych, których stać na jej kupno? Czy coraz bardziej połączona i rosnąca w siłę, o coraz mniejszych kosztach, znajdzie się pod kontrolą dużych, czy małych organizacji? Jak formułować nowe paradygmaty organizacji społeczeństwa, głównie gospodarcze, społeczne polityczne i społeczne? Ujawnią się nierówności (wynikające z aktywności osobowej w procesach tworzenia i dostępu do zasobów informacyjnych – nazywanych zasobami intelektualnymi). Na rodzące się pytania nie można poszukiwać odpowiedzi jedynie w kontekście badań nad metodami, technikami i użytecznością nowych technologii wirtualnej organizacji działań – WOD. Istota bowiem przemian polega na tym, że technologie WOD – stają się nowoczesną humanistyką; uwzględniają wprost czynniki udziału człowieka (human factors) w przemianach strukturalnych organizacji działań.
Przemianom strukturalnym podlegają działania: organizacyjne i gospodarcze, społeczne i polityczne, polityki naukowej i edukacyjne. Reformowane są tradycyjne struktury działań. Wprowadzane zmiany nie ograniczają się tylko do przemian organizacyjnych (przedsiębiorstw, instytucji, polegających głównie na tzw. decentralizacji) lecz reformowanie w coraz większym stopniu polegać zaczyna na przemianach, określanych jako przemiany strukturalne, których istota polega na tworzeniu mechanizmów zarządzania funkcjami i zadaniami w nowym cyfrowym stylu (wirtualnej organizacji) działań. Decentralizacja nie wystarcza. Jej skutki są niewystarczające w procesach przemian strukturalnych organizacji nowego społeczeństwa; ograniczanie się do rozumienia przemian jako proces decentralizacji, to tak, jakby chcieć opisywać kształt składowej bez stawiania wcześniej, w centrum uwagi, obrazu całości nowego społeczeństwa, a głównie zachowań osobowych i dobra wspólnego (całości społeczeństwa). Wszystko to jest ważne w ustalaniu zachowań osobowych i postępowania organizacji w tworzeniu infrastruktury informacyjnej i organizacyjnej nowego społeczeństwa.
Zbigniew Kierzkowski
Infrastruktura informacyjna i komunikacyjna we współdziałaniu
Wykorzystywane współcześnie systemy komputerowe powstały jako rezultat wieloletniej ewolucji. Ewolucji związanej ze zmianą możliwości technicznych – wzrostem prędkości obliczeń, malejącym czasem i rosnącą przepustowością komunikacji, rosnącą pojemnością urządzeń przechowywania danych, ale przede wszystkim ewolucji w pojmowaniu założeń stojących u podstaw konstrukcji i wykorzystania systemów informatycznych. Architektura systemu nie tylko definiuje jego wewnętrzną budowę, lecz w znacznym stopniu odpowiada na pytanie, w jaki sposób może być on zastosowany i w jakim kierunku przebiegać mogą jego modyfikacje. Jednocześnie w ostatnich latach coraz większego znaczenia nabierają obliczenia równoległe gdzie w proces obliczeniowy mający na celu rozwiązanie określonego zadania zaangażowanych jest jednocześnie wiele procesorów. Celem takiego postępowania jest przyspieszenie obliczeń, czyli otrzymanie wyników szybciej niż w przypadku systemu z jednym procesorem. Przy rozwiązywaniu niektórych problemów jest to jedyny sposób, aby otrzymać wyniki w sensownym, akceptowalnym czasie, przykładowo, w systemach prognozowania pogody bez obliczeń równoległych ostateczną prognozę (o akceptowalnej wiarygodności) otrzymalibyśmy zbyt późno. Wynika z tego, że jako strukturę implementacyjną współczesnych systemów należy brać pod uwagę rozproszone środowiska obliczeniowe średniej i dużej skali.
Z drugiej strony aktualne tendencje w projektowaniu systemów bazują na paradygmacie SOA (Service Orientem Architecture). Pojęcie SOA nie ma jednej uznanej definicji. Bazując na pracy [2] SOA jest podejściem do projektowania, implementacji i rozmieszczania systemu informatycznego w taki sposób, że system jest tworzony z komponentów implementujących dyskretne funkcje biznesowe. Komponenty te, zwane „usługami”, mogą być rozproszone geograficznie oraz w razie potrzeby mogą być rekonfigurowane w nowy proces biznesowy. W literaturze poruszającej tematykę systemów zorientowanych na usługi pojawiają się pojęcia IaaS (Infrastructure as a Service), PaaS (Platform as a Service) oraz SaaS (Software as a Service). Pierwsze jest to usługa polegającą na dostarczeniu przez dostawcę całej infrastruktury informatycznej, jak np. wirtualizowany sprzęt, skalowany w zależności od potrzeb użytkownika. SaaS to usługa polegająca na tym, że aplikacja jest przechowywana i udostępniana przez producenta użytkownikom poprzez Internet. Zdejmuje to z użytkownika obowiązki instalacji, zarządzania, aktualizacji czy nawet zapewnienia bezpieczeństwa i przerzuca je na dostarczyciela aplikacji. Pojęcie PaaS nie jest do końca sprecyzowane i oznacza usługę polegającą na udostępnieniu przez dostawcę wirtualnego środowiska pracy.
Mechanizmy używane do budowy standardowych systemów muszą obecnie ewoluować w kierunku zapewnienia podobnych celów jak w systemach SOA. Przykładowo, podczas projektowania architektury systemu należy brać pod uwagę aby była ona bezpieczna, elastyczna i umożliwiała zmienność. Przy rozpatrywaniu wydajności systemów należy brać pod uwagę, pomoc w zapewnieniu, że wydajność web serwisów spełnia wymagania wydajnościowe dla systemu SOA.
Inną z często używanych technik jest wirtualizacja systemów. Można ją wykorzystać w systemach SOA do dostarczania zasobów obliczeniowych w zmienny i dynamiczny sposób w celu polepszenia dostępności i wydajności serwisów. Zamiast poświęcać jeden zasób sprzętowy na jeden system z serwisami, kolejny na kolejny zestaw itd., można zwirtualizować te systemy i osadzić na tym samym sprzęcie.
SOKU (Service Oriented Knowledge Utility) jest nowym paradygmatem dostarczania usług oraz infrastruktury informatycznej w następnej dekadzie, po 2010 roku [1]: • elastyczną, wydajną i efektywną kosztowo metodą budowy, wykorzystania i rozwijania rozwiązań ICT (Information Communication Technology) w biznesie, nauce i społeczności. • bazuje na istniejących sprawdzonych przemysłowych praktykach, aktualnych trendach oraz nowych pojawiających się technologiach • dostarcza zasad i metod do łączenia usług w ekosystem, promuje tym samym współpracę oraz samoorganizację • charakteryzuje się zwiększoną zwinnością, mniejszymi kosztami dodatkowymi, większą dostępnością do usług dla ogółu i przesunięciem środka ciężkości rozwiązania od tradycyjnych dostawców usług ICT na pośredników oraz konsumentów końcowych
Idea SOKU jest naturalnym rozszerzeniem i kombinacją dotychczasowych koncepcji rozwijanych w ramach Web Services, technologii gridowych, Semantic Web, przetwarzania rozproszonego oraz samoorganizujących się systemów i bazuje na następujących założeniach:
• Service Oriented – architektura zawiera usługi które mogą być tworzone dynamicznie, stąd struktura, zachowanie i umiejscowienie usługi może się zmieniać w czasie • Knowledge – usługi SOKU są zorientowane na wiedzę („semantyczne”), ułatwia to automatyzację usług oraz dostarczanie użytkownikom usług wysokiej jakości • Utility – jest bezpośrednio i natychmiast dostępną usługą z określoną funkcjonalnością i wydajnością
Te nowe podejścia do procesu wytwarzania systemów łączą w sobie cechy systemów sieciowych, webowych oraz semantycznych, jak również wymaga budowy specyficznej infrastruktury implementacyjnej umożliwiającej ich tworzenie, dostarczanie i korzystanie z nich. Dlatego ich infrastruktura implementacyjna składa się z szeregu współdzielonych oraz współpracujących ze sobą elementów. Najważniejsze z nich to: • Zasoby fizyczne (różnorodny sprzęt zapewniający przetwarzanie informacji, jej przechowywanie oraz przesyłanie) • Zasoby informacyjne (dane zawarte w bazach danych, hurtowniach danych, systemach ekspertowych, itp.) • Usługi reprezentowane przez dostępne pakiety programowe, aplikacje i inne składowe systemu • Mechanizmy zarządzania zasobami, zadaniami, itp.
Innym ważnym problemem który pojawia się we współczesnych systemach jest ich wydajność, rozumiana zarówno jako wydajność wykorzystywanych komputerów jak łączy komunikacyjnych. Rozpatrywanie wydajności systemu nie może być pozostawione dopiero na etap testowania rozwiązania. Już w trakcie projektowania architektury należy zdobyć i zastosować wiedzę na temat oczekiwań względem niej. Oczekiwania te można podzielić na oczekiwania biznesowe, aplikacyjne oraz niefunkcjonalne. Oczekiwania biznesowe oznaczają przykładowo izolację (odseparowanie) procesu od usługi, zwiększenie widzialności operacyjnej, zwiększenie elastyczności biznesowej. Oczekiwania aplikacyjne, to zestaw wymagań otrzymywanych od projektantów aplikacji lub serwisu. Natomiast do wymagań niefunkcjonalnych zaliczamy wymagania takie jak zarządzalność usług, bezpieczeństwo, wydajność, skalowalność oraz wymagania ogólne, przykładowo związane z realizacją interfejsu użytkownika.
Literatura
[1] Future for European Grids: GRIDs and Service Oriented Knowledge, Utilities Vision and Research Directions 2010 and Beyond, Next Generation GRIDs Expert Group Report 3 January 2006 [2] “A New Service-Oriented Architecture (SOA) Maturity model”, Sonic Software Corporation, AmberPoint Inc.,BearingPoint, Inc., Systinet Corporation http://www.psclistens.com/enTouchCMS/ FileUplFolder/soa_maturity_model.pdf[/justify]
Jan Kwiatkowski
Rozwój usług sieciowych
Technologie informacyjne i komunikacyjne (I&CT) są istotnym katalizatorem i stymulatorem wzrostu gospodarczego i społecznego. Ich rozwój przyczynia się do przybliżenia nas do społeczeństwa informacyjnego, w którym dysponować będziemy nowoczesną siecią telekomunikacyjną obejmującą swoim zasięgiem wszystkich obywateli oraz rozbudowanymi i dostępnymi dla wszystkich za pomocą usług sieciowych zasobami informacyjnymi oraz rozwiązaniami wspomagającymi transparentnie dla użytkownika jego potrzeby komunikacyjne i obliczeniowe. W społeczeństwie informacyjnym środki i metody przetwarzania informacji i komunikowania, są podstawą tworzenia dochodu narodowego i dostarczają źródła utrzymania większości społeczeństwa.
Aktualne kierunki rozwoju społeczeństwa informacyjnego dotyczą zintensyfikowania rozwoju sieci teleinformatycznej Internet jako środka komunikacji obywatelskiej i informacji publicznej, upowszechniania dostępu do informacji, udoskonalania procesów informacyjnych, komunikacyjnych oraz edukacyjnych celem uzyskania jak najszerszego stosowania I&CT. W miarę jak stosowanie I&CT stanie się coraz powszechniejsze, rośnie również wpływ tych technologii na społeczeństwo, polepszając jakość usług publicznych i czyniąc je mniej kosztownymi i bardziej dostępnymi;
polepszając jakość życia. Usługi i reści oparte na I&CT stanowią podstawowy element społeczeństwa opartego na wiedzy. Niewątpliwie to Internet (wraz z jego architekturą komunikacyjną i stosem protokołów TCP/IP) stał się najpoważniejszym środowiskiem rozwojowym wszelkiego rodzaju usług sieciowych. Jest on z jednej strony źródłem, katalizatorem oraz stymulatorem nowych usług oraz paradygmatów rozwoju systemów informatycznych mających świadczyć te usługi. Z drugiej strony, jest środowiskiem wdrażania ich archetypowych rozwiązań, w którym one przeżywają – i dalej się rozwijają, bądź nie przeżywają – i są „gwiazdami” jednego tylko sezonu.
W efektywnej budowie społeczeństwa informacyjnego niezbędne jest wykorzystanie innowacyjnych paradygmatów architekturalnych tworzenia systemów informatycznych, stawiających nacisk na definiowanie usług, które spełnią wymagania użytkownika. Do nich należy architektura zorientowana na usługi – SOA (Service Oriented Architecture). Ten paradygmat architekturalny kreuje nową jakość usług sieciowych i pozwala w sposób elastyczny tworzyć wieloplatformowe rozwiązania informatyczne, w tym o charakterze rozproszonym i funkcjonujące w sieciach komputerowych, mogące funkcjonować w sposób zintegrowany, niezależnie od platform i implementacji ich komponentów. Pojęcie SOA obejmuje zestaw metod organizacyjnych i technicznych mający na celu lepsze powiązanie biznesowej strony organizacji z jej zasobami informatycznymi. SOA należy rozumieć szeroko, bowiem dotyczy ona wielu poziomów abstrakcji projektowanego systemu, począwszy od poziomu biznesowego, a skończywszy na poziomie rozwiązań technicznych sieci komputerowych. Usługą jest tu każdy element oprogramowania, mogący działać niezależnie od innych oraz posiadający wyspecyfikowany interfejs, za pomocą, którego udostępnia realizowane funkcje. Algorytm działania usługi jest zdefiniowany przez interfejs skrywający szczegóły implementacyjne, które są nieistotne z punktu widzenia procesów klienckich korzystających z usług. Interfejsy usług są definiowane w sposób abstrakcyjny i niezależny od platformy implementacyjnej. Usługi są udostępniane za pomocą niezależnego protokołu komunikacyjnego.
Administratorem danych osobowych jest Media Pakiet Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku, adres: 15-617 Białystok ul. Nowosielska 50, @: biuro@elektroonline.pl. W Polityce Prywatności Administrator informuje o celu, okresie i podstawach prawnych przetwarzania danych osobowych, a także o prawach jakie przysługują osobom, których przetwarzane dane osobowe dotyczą, podmiotom którym Administrator może powierzyć do przetwarzania dane osobowe, oraz o zasadach zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych.
