Farnell element14   ASTOR Sp. z o. o.   Rittal Sp. z o.o.  

Energetyka, Automatyka przemysłowa, Elektrotechnika

Dodaj firmę Ogłoszenia Poleć znajomemu Dodaj artykuł Newsletter RSS
strona główna ARTYKUŁY Elektrotechnika Uprawnienia zawodowe dla elektryków i zasady ich uzyskiwania
drukuj stronę
poleć znajomemu

Uprawnienia zawodowe dla elektryków i zasady ich uzyskiwania

Zawód elektryka podlega ciągłemu rozwojowi i odmładzaniu wraz z rozwojem technologii. Elektryk musi być fachowcem, którego kwalifikacje powinny być permanentnie podnoszone, sprawdzane i weryfikowane. W podnoszeniu wiedzy, kwalifikacji i kultury technicznej od kilkudziesięciu lat zaangażowane jest Stowarzyszenie Elektryków Polskich. W artykule zawarto przegląd uprawnień zawodowych dla elektryków i ogólne zasady ich uzyskiwania. Celem artykułu jet spełnienie funkcji informacyjnej głównie dla elektryków, którzy rozpoczynają start w zawodzie, w tym dla studentów, oraz dla elektryków z pewnym doświadczeniem zawodowym, którzy pragną poszerzyć posiadane przez siebie uprawnienia, aby zwiększyć swoje szanse na konkurencyjnym rynku.

Zawód elektryka należy do zawodów trudnych i odpowiedzialnych. Od umiejętności elektryka uzależnione jest nie tylko funkcjonowanie i sprawność urządzeń, ale również jego, jak i innych bezpieczeństwo, a nawet życie. Należy zdawać sobie sprawę, że uprawianie tego zawodu zarówno przy budowie nowych obiektów, jak i przy prowadzeniu eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci energetycznych wymaga ogromnej odpowiedzialności, znajomości zasad budowy i działania urządzeń oraz przepisów dotyczących prawidłowej, bezpiecznej pracy na każdym jej etapie.

Praktyczne uprawianie zawodu elektryka jest związane z funkcjonowaniem w szeroko rozumianej energetyce, a głównie w elektroenergetyce.

Energetyka to ważna, strategiczna branża zajmująca się zagadnieniami wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, gromadzenia i wykorzystywania różnych rodzajów energii, w której używa się nowoczesnych technologii i dba o ochronę środowiska.

Zawód elektryka jest z pewnością doceniany w rankingach popularności. Podlega on ciągłemu rozwojowi i odmładzaniu wraz z rozwojem technologii. Zarówno poziom technologiczny, jak i zasobność powodują, że o pracy w tej dziedzinie marzy wielu młodych ludzi. Elektryk musi być zatem fachowcem, którego kwalifikacje muszą być permanentnie podnoszone, sprawdzane i weryfikowane.

Zawód, którego wykonywanie zależy od spełnienia wymagań kwalifikacyjnych i warunków określanych w odrębnych przepisach państwowych jest nazywany zawodem regulowanym, a przepisy określające te wymagania oraz sposób ich egzekwowania – przepisami regulacyjnymi, które mają swe źródło w ustawach.

Dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji upoważniają do samodzielnego uprawiania zawodu regulowanego w określonej specjalności i określonym zakresie. Dokumenty te są powszechnie zwane uprawnieniami.

Jest oczywiste, że w celu zdobycia ciągle jeszcze poszukiwanego na rynku zawodu elektryka konieczne jest posiadanie wykształcenia specjalistycznego na poziomie średnim lub wyższym. Jednak dyplom technika, inżyniera lub magistra inżyniera jeszcze nie daje gwarancji praktycznego przygotowania do wykonywania zawodu elektryka i stąd występuje stała potrzeba podnoszenia kwalifikacji i zdobywania uprawnień niezbędnych do funkcjonowania w branży.

Stowarzyszenie Elektryków Polskich od kilkudziesięciu lat, zgodnie ze swoim statutem, jest zaangażowane w podnoszenie wiedzy, kwalifikacji i kultury technicznej. SEP uczestniczy w sprawdzaniu kwalifikacji oraz nadawaniu różnego typu uprawnień. Z ramienia Zarządu Głównego SEP działania w tym zakresie prowadzi, inspiruje i koordynuje Centralna Komisja Uprawnień Zawodowych i Specjalizacji Zawodowej Inżynierów.

Niniejszy artykuł zawiera przegląd uprawnień zawodowych dla elektryków oraz ogólne zasady ich uzyskiwania.

Artykuł ma na celu spełnienie funkcji informacyjnej głównie dla elektryków, którzy rozpoczynają swój start w zawodzie, w tym dla studentów oraz dla elektryków z pewnym doświadczeniem zawodowym, którzy pragną poszerzyć posiadane przez siebie uprawnienia, aby zwiększyć swoje szanse na konkurencyjnym rynku.

Rodzaje uprawnień zawodowych dla elektryków

Elektrycy, jako grupa zawodowa mogą ubiegać się o uzyskanie następujących uprawnień zawodowych:
1) uprawnienia w zakresie eksploatacji,
2) uprawnienia budowlane,
3) uprawnienia rzeczoznawcy budowlanego,
4) uprawnienia rzeczoznawcy, specjalisty i weryfikatora SEP,
5) uprawnienia biegłego sądowego,
6) uprawnienia audytora energetycznego,
7) uprawnienia do sporządzania certyfikatów energetycznych budynków,
8) uprawnienia specjalisty w zakresie jakości energii elektrycznej,
9) stopień specjalizacji zawodowej inżynierów i techników.

Z podanego zestawienia wynika duża różnorodność uprawnień i stosunkowo duża liczba uprawnień o jakie mogą, lub o jakie muszą ubiegać się osoby chcące wykonywać zawód elektryka.

Większość wymienionych wyżej uprawnień została wprowadzona z mocy obowiązujących Ustaw, w drodze wprowadzenia odpowiedzialnych rozporządzeń wykonawczych, przy czym można wskazać, że zarówno Ustawy, jak i rozporządzenia wykonawcze ulegają ciągłym zmianom i modyfikacjom, co powoduje w praktyce szereg niejasności i różnych interpretacji.

Niektóre z wymienionych uprawnień funkcjonują na rynku od kilkudziesięciu lat i do takich należą uprawniania wymienione wyżej w p. 1) i 2), a niektóre, jak uprawnienia specjalisty w zakresie jakości energii elektrycznej (p. 8) od 2–3 lat. Biorąc pod uwagę okres funkcjonowania należy wskazać, że najnowszą grupę stanowią uprawnienia do sporządzania certyfikatów energetycznych budynków (p. 7), których nadawanie rozpocznie się w końcu bieżącego roku.

Jeżeli chodzi o liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem poszczególnych uprawnień, to największa grupa osób dotyczy uprawnień w zakresie eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci energetycznych oraz uprawnień budowlanych w zakresie projektowania i kierowania robotami budowlanymi w zakresie sieci i instalacji elektrycznych i lektroenergetycznych. Natomiast mniejszym zainteresowaniem elektryków cieszą się uprawniania audytora energetycznego, uprawnienia specjalisty w zakresie jakości energii elektrycznej oraz stopień specjalizacji zawodowej inżynierów i techników, przy czym ostatnie dwa rodzaje uprawnień nie mają umocowania ustawowego.

Zasady uzyskiwania poszczególnych rodzajów uprawnień

Uprawnienia w zakresie eksploatacji

Uprawnienia kwalifikacyjne w zakresie eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci energetycznych należą do uprawnień zawodowych obejmujących najszerszą grupę elektryków. Szacuje się, że liczba osób legitymujących się świadectwami
kwalifikacyjnymi wynosi w skali kraju od ok. 2 do 3 mln osób. Rocznie o uzyskanie potwierdzenia posiadania tych kwalifikacji występuje około 100 tys. osób, a same Komisje Kwalifikacyjne funkcjonujące przy Stowarzyszeniu Elektryków Polskich nadają rocznie od 50 do 70 tys. uprawnień.

Zapewnienie odpowiedniego poziomu usług związanych z energetyką wymaga, aby pracujący przy urządzeniach, instalacjach i sieciach energetycznych posiadali gruntowną wiedzę techniczną i niezbędne doświadczenie.

Wymagania w tym zakresie określa Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. Nr. 89 poz. 625 z 2006 r. z późn. Zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (energetycznych – dop. Autora) (Dz. U. nr 89, poz. 828).

Zgodnie z zapisem art. 54 ust. 1 w/w Ustawy „osoby zajmujące się eksploatacją sieci oraz urządzeń i instalacji określonych w przepisach przez ministra właściwego do spraw gospodarki, obowiązane są posiadać kwalifikacje potwierdzone świadectwem wydanym przez komisje kwalifikacyjne”. Równocześnie, w tym samym artykule Ustawa Prawo energetyczne zabrania zatrudniania do samodzielnej eksploatacji sieci, urządzeń i instalacji określonych w przepisach osób bez kwalifikacji.

Szczegółowe wymagania odnośnie do zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji w zakresie eksploatacji podaje podane wyżej Rozporządzenie MGPiPS z 28.04.2003r., które wprowadza zróżnicowanie wymagań w zależności od rodzaju prac i stanowisk pracy oraz od rodzaju i grupy urządzeń energetycznych.

W § 5 ust. 1 Rozporządzenia MGPiPS określono, że eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci mogą zajmować się osoby, które spełniają wymagania kwalifikacyjne dla następujących rodzajów prac i stanowisk pracy:
1) eksploatacji – do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym;
2) dozoru – do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami osób wykonujących prace w zakresie określonym w pkt 1) oraz stanowiska pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci.

W rozporządzeniu zostały wyraźnie określone dwa równorzędne i odrębne od siebie rodzaje prac i stanowisk w zakresie eksploatacji i dozoru z jednoczesnym określeniem wymagań, jakie tych kategorii dotyczą. Zatem eksploatacja dotyczy osób wykonujących określone prace (strefa działań praktycznych), natomiast dozór dotyczy osób kierujących czynności innych osób oraz stanowisk pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci. Uwzględniając tę różnicę w zakresie wykonywanych przez osoby zajmujące się eksploatacją i dozorem czynności, ustawodawca określił inny zakres wymagań stawianych tym osobom.

W zależności od rodzaju urządzeń energetycznych, w Załączniku Nr 1 do w/w rozporządzenia wyróżniono trzy grupy urządzeń:
• grupa 1: elektroenergetyczna,
• grupa 2: cieplna,
• grupa 3: gazowa.
Dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji do pracy przy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci energetycznych noszą nazwę świadectw kwalifikacyjnych i upoważniają do samodzielnego wykonywania pracy (uprawiania zawodu regulowanego) na określonym stanowisku i na określone urządzenia w danej grupie urządzeń. Przepisy nie przewidują możliwości wydawania świadectw łącznych na stanowisko dozoru i eksploatacji.

Rozporządzenie MGPiPS z 28 kwietnia 2003 r. określa w miarę precyzyjnie:
1) rodzaje prac, stanowisk oraz urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, przy których eksploatacji jest wymagane posiadanie kwalifikacji;
2) zakres wymaganej wiedzy niezbędnej do uzyskania potwierdzenia posiadania kwalifikacji;
3) tryb przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego;
4) jednostki organizacyjne, przy których powołuje się komisje kwalifikacyjne, i tryb ich powoływania;
5) wysokość opłat pobieranych za sprawdzenie kwalifikacji;
6) wzór świadectwa kwalifikacyjnego.

W/w rozporządzenie nie określało żadnych wymaganych dotyczących wykształcenia i przygotowania zawodowego osób poddających się postępowaniu kwalifikacyjnemu. W rozporządzeniu brak było również zapisów odnośnie ponownego kierowania na egzamin osób w razie stwierdzenia, że prowadzona przez te osoby eksploatacja jest niezgodna z przepisami.

Istotną wadą rozporządzenia z 2003 r. było odstąpienie od stosowanej wcześniej i bezwzględnie koniecznej zasady okresowego (co 5 lat) sprawdzania spełniania wymagań kwalifikacyjnych, co autorzy rozporządzenia tłumaczyli „brakiem upoważnienia ustawowego”. Było to o tyle dyskusyjne, że poprzednio obowiązujące rozporządzenie z 1998 r., wydane z mocy tej samej Ustawy zawierało zapis odnośnie okresowości sprawdzania kwalifikacji.

Ustawodawca dostrzegł jednak liczne protesty stowarzyszeń naukowo-technicznych, obawiających się znacznego obniżenia poziomu wiedzy technicznej służb eksploatacyjnych i w dniu 4 marca 2005 r. Sejm przyjął Ustawę o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 352), w której dokonał istotnych i pożądanych zmian w art. 54 ustawy z 1997 r. W artykule tym wprowadzono rozszerzające zapisy dotychczas obowiązujących przepisów.

I tak po ust.1 dodano ust. 1a i 1b w brzmieniu:
„1a. Sprawdzenie spełnienia wymagań kwalifikacyjnych powtarza się co pięć lat.
1b. W razie stwierdzenia, że eksploatacja urządzeń, instalacji i sieci jest prowadzona niezgodnie z obowiązującymi przepisami, na wniosek pracodawcy, inspektora pracy, Prezesa URE lub innego organu właściwego w sprawach regulacji gospodarki paliwami i energią, o których mowa w art. 21a, sprawdzenie spełnienia wymagań kwalifikacyjnych należy powtórzyć przed upływem pięciu lat”.

Aktualizacji uległ zapis ustępu 3, bowiem po ust. 3a dodano ust. 3b w brzmieniu:
„3b. Organ uprawniony do powoływania komisji kwalifikacyjnych może odwołać komisję kwalifikacyjną, na wniosek jednostki organizacyjnej, przy której ją powołano, w przypadku:
1) rezygnacji jednostki organizacyjnej, przy której powołano komisje kwalifikacyjną, z dalszego prowadzenia tej komisji;
2) odwołania części członków komisji kwalifikacyjnej, uniemożliwiającego dalsze wykonywanie zadań przez tę komisję.”

W przepisach przejściowych omawianej ustawy zamieszczono art. 16, w brzmieniu:
„Świadectwa kwalifikacyjne, o których mowa w art. 54 ustawy wymienionej w art. 1, wydane bezterminowo na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują moc przez okres 5 lat, od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy”.

Oznacza to w praktyce, że osoby, które otrzymały świadectwa z bezterminową ważnością wydane w okresie od 20 czerwca 2003 r. do 3 maja 2005 r., tracą ważność posiadanych świadectw z dniem 2 maja 2010 r.

Uzupełnienie art. 54 Ustawy Prawo energetyczne, przywróciło więc obowiązek okresowego, co pięć lat, sprawdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby obsługujące urządzenia, instalacje i sieci energetyczne, zniesiony z dniem 20 czerwca 2003 r., w związku z wydaniem nowego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r.

Przywrócenie 5-letniego okresu ważności świadectw kwalifikacyjnych zostało wprowadzone Rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 20 lipca 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz. U. Nr 141, poz. 1189).

Sprawdzenia kwalifikacji posiadanych przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci energetycznych dokonują komisje kwalifikacyjne na podstawie organizowanego przez nie egzaminu. Zgodnie z art. 54 ust. 3 Prawa energetycznego organem właściwym do powoływania komisji jest Prezes Urzędu Regulacji Energetyki oraz w ograniczonym zakresie określeni w ustawie ministrowie i Szefowie Agencji.

follow us in feedly
Średnia ocena:
 
REKLAMA
Komentarze (3)
Dodaj komentarz:  
Twój pseudonim: Zaloguj
Twój komentarz:
dodaj komentarz
No avatar
J
kpina i napedzanie komus pieniedzy. te egzaminy to tez kpina dla elektryków
Brak obrazka
Z tego co wiem to każdy kraj ma swoje uprawnienia i nasz nie wiele się zdadzą za granicą.
No avatar
Lukasz
Czy uprawnienia eksploatacyjne SEP rowniez obowiazuja w innych krajach UE?

Pozdrawiam, Lukasz
Stowarzyszenie Elektryków Polskich
Stowarzyszenie Elektryków Polskich
ul. Świętokrzyska 14, Warszawa
tel.  +48 22 5564-302
fax.  +48 22 5564-301
$nbsp;
REKLAMA